Voor een social media post voor Kleyn wilde ik iets vertellen over de DAF chassiscodes. Op kantoor in Vuren ben ik niet omringd door mijn collectie boeken en folders, dus ik ging online kijken of er een duidelijke uitleg te vinden is over de diverse chassiscodes die DAF gebruikt. Niet naar mijn smaak… Als je iets wilt hebben wat nog niet bestaat, moet je het zelf maken… Hierbij! Ik richt me op de DAFs sinds de invoering van de kantelcabine met dit artikel, dat houdt voor het militaire deel in dat we de driecijferige types buiten beschouwing laten. Later volgt er in samenwerking met Jaco Terlouw nog een uitgebreid artikel met uitleg over militaire DAFs, dus kom zeker nog een keer terug daar voor! Het overzicht is in alfabetische volgorde. De foto ter illustratie staat boven de uitleg.
![]()
FA
Frontstuur
A = motorwagen (4×2)
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
FAB
Frontstuur
A = motorwagen
B = ‘Chinese six’: 6×2 met twee gestuurde voorassen
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
![]()
FAC
Frontstuur
A = motorwagen
C = 8×2 met twee gestuurde voorassen
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: niet aangedreven, niet gestuurd, dubbellucht
![]()
FAD
Frontstuur
A = motorwagen
D = 8×4 met twee gestuurde voorassen
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
![]()
FAF
Frontstuur
A = motorwagen
F = 10×4 met gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
as 5: gestuurd
![]()
FAG
Frontstuur
A = motorwagen
G = 6×2 met (meestal gestuurde) voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: (meestal) gestuurd
as 3: aangedreven
![]()
FAK
Frontstuur
A = motorwagen
K = 8×2 met gestuurde voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: niet gestuurd, niet aangedreven
![]()
FAN
Frontstuur
A = motorwagen
N = 6×2 met gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: gestuurd

FAP
Frontstuur
A = motorwagen
P = 6×2 met ongestuurde lichte voorloopas voor de Australische markt
as 1: gestuurd
as 2: lichte voorloopas
as 3: aangedreven
![]()
FAQ
Frontstuur
A = motorwagen
Q = 8×2 met gestuurde voorloopas en gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: gestuurd
![]()
FAR
Frontstuur
A = motorwagen
R = 6×2 met naloopas met enkele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet aangedreven, niet gestuurd, enkele montage
![]()
FAS
Frontstuur
A = motorwagen
S = 6×2 met naloopas met dubbele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet aangedreven, niet gestuurd, dubbele montage
![]()
FAT
Frontstuur
A = motorwagen
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
FAV
Frontstuur
A = motorwagen
V = 4×4
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
FAW
Frontstuur
A = motorwagen
W = 8×4 met gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
as 4: gestuurd
![]()
FAX
Frontstuur
A = motorwagen
X = 8×2 met twee gestuurde voorassen en een gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: gestuurd
![]()
FAZ
Frontstuur
A = motorwagen
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
FB
Frontstuur (?)
Bus
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven

FD
Frontstuur
Drankchassis (verdiept)
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
FF
Frontstuur
F = brandweer
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven

FFN
Frontstuur
F = brandweer
N = 6×2 met gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: gestuurd

FFS
Frontstuur
F = brandweer
S = 6×2 met naloopas met dubbele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet aangedreven, niet gestuurd, dubbele montage

FFT
Frontstuur
F = brandweer
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
FFV
Frontstuur
F = brandweer
Vierwielaandrijving
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven

FG
Frontstuur
G = reinigingschassis
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven

FGG
Frontstuur
G = reinigingschassis
G = 6×2 met (meestal gestuurde) voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: (meestal) gestuurd
as 3: aangedreven
![]()
FM
Frontstuur
Mixerchassis
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven

FMD
Frontstuur
Mixerchassis
D = 8×4 met twee gestuurde voorassen
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
![]()
FMT
Frontstuur
Mixerchassis
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven

FR
Frontstuur
R = met DAF tankopbouw
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven

FRS
Frontstuur
R = met DAF tankopbouw
S = 6×2 met naloopas met dubbele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet aangedreven, niet gestuurd, dubbele montage
![]()
FT
Frontstuur
Trekker (4×2)
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
FTD
Frontstuur
Trekker
D = 8×4 met twee gestuurde voorassen
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
![]()
FTG
Frontstuur
Trekker
G = 6×2 met gestuurde voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
![]()
FTM
Frontstuur
Trekker
M = 8×4 met gestuurde voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: gestuurd
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
![]()
FTN
Frontstuur
Trekker
N = 6×2 met gestuurde naloopas
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3 gestuurd
![]()
FTP
Frontstuur
Trekker
P = 6×2 met ongestuurde lichte voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: ‘kabouteras’
as 3: aangedreven
![]()
FTR
Frontstuur
Trekker
R = 6×2 met naloopas met enkele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet gestuurd, niet aangedreven, enkele montage
![]()
FTS
Frontstuur
Trekker
S = 6×2 met naloopas met dubbele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet gestuurd, niet aangedreven, dubbele montage
![]()
FTT
Frontstuur
Trekker
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
MA
Middenmotor
A = motorwagen
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
MAG
Middenmotor
A = motorwagen
G = 6×2 met voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: niet gestuurd, niet aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
MB
Middenmotor
Bus
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
MBG
Middenmotor
Bus
Geleed
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet gestuurd, niet aangedreven (volgens sommige definities is het gelede deel een aanhangwagen)
![]()
NAT
Normaalstuur
A = motorwagen
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
NTT
Normaalstuur
Trekker
T = 6×4
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
SB
Staande motor (achterin geplaatst)
Bus
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
SBR
Staande motor (achterin geplaatst)
Bus
R = 6×2 met naloopas met enkele montage
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
as 3: niet aangedreven, niet gestuurd
![]()
TB
Tram (motor voorin)
Bus
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
![]()
YA
Y = militair
A = motorwagen 4×4
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAA
Y = militair
A = motorwagen
Achtwielaandrijving
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: gestuurd en aangedreven
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
![]()
YAB
Y = militair
A = motorwagen
Brandweer 4×4
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAC
Y = militair
A = motorwagen
Containerdragend 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YAD
Y = militair
A = motorwagen
D = 4×4
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAF
Y = militair
A = motorwagen
F = 4×4 met lange cabine
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YAH
Y = militair
A = motorwagen
H = 4×4 met hydraulische laadklep
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAI
Y = militair
A = motorwagen
I = 4×4 met Inbouw-Onderhoudsopbouw
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YAJ
Y = militair
A = motorwagen
J = 4×4 voor jerrycanvervoer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAK
Y = militair
A = motorwagen
K = 4×4 met autolaadkraan
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAL
Y = militair
A = motorwagen
L = leswagen (zowel 4×4 als 6×6)
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven (indien aanwezig)
![]()
YAM
Y = militair
A = motorwagen
Mariniers-uitvoering (zowel 4×4 als 6×6)
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven (indien aanwezig)
[geen beeld beschikbaar]
YAO
Y = militair
A = motorwagen
Opleidingsdoeleinden (zowel 4×4 als 6×6)
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven (indien aanwezig)

YAP
Y = militair
A = motorwagen
Personeelsvervoer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAS
Y = militair
A = motorwagen
Sheltervervoer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAT
Y = militair
A = motorwagen
Telexbak
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven

YAV
Y = militair
A = motorwagen
Veeginstallatie NIDO
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven

YAV
Y = militair
A = motorwagen
Vierwielaandrijving
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YAW
Y = militair
A = motorwagen
Winterse omstandigheden
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YAZ
Y = militair
A = motorwagen
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YBB
Y = militair
B = takelwagen
Berging
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YBL
Y = militair
Berging
Lesvoertuig
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YBO
Y = militair
Berging
Opleiding
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YBZ
Y = militair
Berging
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YCD
Y = militair
Containerdragend voertuig
D = voor GNKD
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YCK
Y = militair
Containerdragend voertuig
K = met autolaadkraan
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YCM
Y = militair
Containerdragend voertuig
M = chassisversie voor latere opbouw
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YCS
Y = militair
Containerdragend voertuig
Stabilisator
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YCZ
Y = militair
Containerdragend voertuig
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YDH
Y = militair
Dubbele cabine
H = met laadklep
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YDI
Y = militair
Drinkwater
Installatie
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YDS
Y = militair
Dubbele cabine
Sheltervervoer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YDZ
Y = militair
Drinkwatervoorziening
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YEZ
Y = militair
E = chassis voor latere opbouw
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YF
Y = militair
F = brandstofvervoer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YFD
Y = militair
F = brandstofdistributie
Dampretour
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YFL
Y = militair
F = brandstofvervoer
Lesvoertuig met dubbele cabine
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YFO
Y = militair
F = brandstofvervoer
Openingsdoeleinden
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YFZ
Y = militair
F = brandstofvervoer
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YGO
Y = militair
G = verbrede versie
O = 6×6 voor sleepproeven
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YGZ
Y = militair
Genie (verbrede versie)
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YHC
Y = militair
H = 6×6
C = alleen chassis
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YHZ
Y = militair
H = artillerietrekker
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YKM
Y = militair
K = autolaadkraan
Mariniersversie (4×4 en 6×6)
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven (indien aanwezig)
[geen beeld beschikbaar]
YKO
Y = militair
Kipper
O = 6×6 lesvoertuig
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YKS
Y = militair
Kipper
Sneeuwploeg en zoutstrooier
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YKU
Y = militair
Kipper
U = Verenigde Naties versie
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YKZ
Y = militair
Kipper
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YLM
Y = militair
Lesvoertuig
Mariniersversie (4×4)
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YLZ
Y = militair
L = hoogwerker
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YMZ
Y = militair
Met autolaadkraan
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YOK
Y = militair
Openingsdoeleinden
K = autolaadkraan
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven

YPR
Y = militair
Pantser
Rupsvoertuig
rupsstel: gestuurd en aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YPS
Y = militair
Pneumatische
S = lanceerinstallatie
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YSH
Y = militair
Sheltervervoer
Hydraulische laadklep
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YSS
Y = militair
Sheltervervoer
Stabilisator
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YSZ
Y = militair
S = antennemast
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YTA
Y = militair
Trekker
ADR
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTA
Y = militair
Trekker
Achtwielaandrijving
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: gestuurd en aangedreven
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YTC
Y = militair
Trekker
C = 4×4 met extra voorzieningen in de cabine waardoor de truck ook geschikt is voor civiele rijopleidingen
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YTE
Y = militair
Trekker
E = 4×4 trekker met ADR voorzieningen en extra electronica veer bediening laadklep op een trailer
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTH
Y = militair
Trekker
H = 2x 10 tons lier
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTHL
Y = militair
Trekker
H = 2x 10 tons lier
Lesvoertuig
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTL
Y = militair
Trekker
Lesvoertuig
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YTO
Y = militair
Trekker
Opleidingsdoeleinden
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTS
Y = militair
Trekker
S = met verbrede spiegels
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTV
Y = militair
Trekker
V = 4×4
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
![]()
YTZ
Y = militair
Trekker
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YVZ
Y = militair
V = drinkwaterinstallatie
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven

YWA
Y = militair
Wissellaadsysteem
Achtwielaandrijving
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: gestuurd en aangedreven
as 3: aangedreven
as 4: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YWL
Y = militair
Wissellaadsysteem
Lesvoertuig
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YWO
Y = militair
Wissellaadsysteem
Opleidingsdoeleinden
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
![]()
YWZ
Y = militair
Wissellaadsysteem
Z = 6×6
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
as 3: aangedreven
[geen beeld beschikbaar]
YXK
Y = militair
X = huif
K = autolaadkraan
as 1: gestuurd en aangedreven
as 2: aangedreven
Als er bij militaire types ook nog een X als vierde letter is, is er een luchtgeveerde bestuurdersstoel geplaatst, nog een extra X op de vijfde plek duidt op een luchtgeveerde bijrijdersstoel.

DB
D = ?
Bus
as 1: gestuurd
as 2: aangedreven
Als enige is deze niet alfabetisch geplaatst. Mijn excuses aan de mensen met OCD, maar als ik deze bovenin had gezet, waren bepaalde mensen afgehaakt (mensen die sowieso niet tot het eind komen…), en dat zou toch zonde zijn?
Natuurlijk zijn er nog veel meer configuraties te bedenken, maar daarvoor moet je naar ombouwers gaan. Bovenstaand zijn allemaal asconfiguraties die ‘af fabriek’ leverbaar zijn of waren. Met speciale dank aan John van DAF Fan, Jaco Terlouw, Arnold Tamminga en DAF Trucks voor de hulp bij dit artikel! Zonder hen zou de lijst een stuk korter zijn. Ook René Henkes en Roger van Nispen mogen niet onvermeld blijven voor hun hulp en aanvullingen bij dit artikel.
Fotoverantwoording:
Sem Beekers: YBB
René Boot: FF, YF, YTH
Persfoto DAF: FAF, YAA, YTA (nieuw)
Lucas Ensing: FTT
Marcel Filart: MAG
Hans Filippo: YTL
Paul Gravemaker: YAM, YKM, YWZ
Peter van Iren: YAP, YAV (oud)
A. Jansen bv: YKZ
Hans Kramer: YBL
Pier van Solkema: FTS
Andreas Steinböck: YAF
Arnold Tamminga: FFN, FMD
specificatieblad, collectie Arnold Tamminga: DB, FAP, FFS, FFT, FG, FGG, FD, FR, FRS
Jaco Terlouw: FMT, YAB, YAI, YAL, YAT, YDZ, YFL, YFZ, YGZ, YKS, YSZ, YTHL, YTS
Alex Miedema: alle andere foto’s

Een megaklus, top werk!
FAP: 3 varianten:
EU, Ex-Works DAF
Bijvoorbeeld: vrachtwagen transporter voor De Rooy
Frontstuur
A = motorwagen
P = 6×2 met ongestuurde lichte voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: lichte smalle voorloopas
as 3: aangedreven
EU 3rd party work ESTEPE:
Bijvoorbeeld: auto transporter
Frontstuur
A = motorwagen
P = 6×2 met ongestuurde lichte voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: lichte brede voorloopas
as 3: aangedreven
Australië:
Ombouw door Truckland Eindhoven
in verband met wetgeving hefas en wielbasis achteroverbouw verhouding
Frontstuur
A = motorwagen
P = 6×2 met ongestuurde lichte voorloopas
as 1: gestuurd
as 2: niet aangedreven, niet gestuurd, dubbele montage, hefbaar
as 3: aangedreven
Eventueel;
FAL – een FAC met enkel gemonteerde (niet sturende) wielen op de 4e as.
FAM – een FAD toegepast als bakwagen (Australië – Suriname).
FTB – zoals een FAB maar dan trekker.